trang chính tiểu sử tranh ảnh nhạc tập nhạc bút tích tưởng nhớ english
TRỊNH CÔNG SƠN (02/28/1939 - 04/01/2001)
  
Tưởng Nhớ


Văn số 53 & 54 tháng 5 & 6, 2001, Trịnh Công Sơn
Văn Học số 186 & 187 tháng 10 & 11, 2001. Trịnh Công Sơn, T́nh Yêu, Quê Hương, Thân Phận
Hoàng Xuân Sơn
Nguyễn Văn Tuấn

Hợp Lưu số 59 tháng 6 & 7, 2001, Trịnh Công Sơn Một Cơi Đi Về

  • Trịnh Công Sơn ĐÓA HOA VÔ THƯỜNG 12
  • Hà Vũ Trọng CHIÊM NGẮM ĐO"A HOA VÔ THƯỜNG 16
  • Đinh Cường T̀NH BẠN, HỒI SINH CƠN HÔN MÊ 29
  • Hoàng Xuân Sơn BÀI CA NHƯNG TẾ BÀO 44
  • Nguyễn Quang Sáng NHẠC SĨ TRỊNH CÔNG SƠN QUA ĐỜI 48
  • Y Chi ĐÂU CÓ BAO GIỜ 50
  • Nguyễn Hoàng Văn TRỊNH CÔNG SƠN, KHÉP LẠI MỘT ĐỜI 54
  • Nguyễn Duy NGÀY SAU SỎI ĐÁ 59
  • Huỳnh Ngoc Nga GIỌT NUỚC MẮT CHO ANH 66
  • Trịnh Công Sơn TRANH TĨNH VẬT, SƠN DẦU 70
  • Huỳnh Hữu Ủy TRỊNH CÔNG SƠN & HỘI HỌA 71
  • Đinh Cường kư họa TRỊNH CÔNG SƠN
  • Hoàng Xuân Sơn CHIA TAY 74
  • Thận Nhiên MƯA TRÊN SÔNG 75
  • B  À  I   C  A   N  H  Ữ  N  G    T  Ế   B  À  O


    Hoàng Xuân Sơn

    Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn không c̣n nữa ! Người nhạc sĩ tài hoa ấy đă từ bỏ cuộc rong chơi. Không phải là cái chết b́nh thường ở lâm sàng. Mà là một cuộc chia tay vĩnh viễn để trở về với hư vô cát bụi.

    " Hạt bụi nào hóa kiếp thân tôi
    để một mai tôi về làm cát bụi “ ...

    Vâng! Thiên tài mệnh bạc ấy đă không c̣n ở cùng chúng ta. Anh lẳng lặng để lại cho đời những tặng phẩm. Rồi lặng lẽ ra đi.

    Người bạn nói: Hằng bao năm sao chổi mới quét xuống quả đất một lần. Và giờ đây chuôi sao đă phụt tắt! Gọi Trịnh Công Sơn là thiên tài cũng không ngoa. Lịch sử âm nhạc Việt Nam hiếm có sáng tác gia nào có ḍng nhạc ảnh hưởng sâu đậm đến nhiều lứa tuổi, gắn bó tâm t́nh với nhiều thế hệ. Ca khúc Trịnh Công Sơn đồng vọng không cùng trong nhiều thập niên. Và về sau nữa. Tôi tin như thế.

    Chúng tôi nghe Trịnh Công Sơn, hát Trịnh Công Sơn và sống với nhạc Trịnh Công Sơn.

    Nếu có những ḍng nhạc lăng mạn, những ḍng nhạc chứng nhân thời đại, ḍng nhạc " Khóc cười theo mệnh nước nổi trôi " . . . th́ ḍng nhạc Trịnh Công Sơn là sự hóa thân đi t́m bản lai diện mục của CON NGƯỜI trong cuộc sống. Nhạc Trịnh Công Sơn thật gần gũi với chúng ta v́ chất người ăm ắp và phận người man mác trên khắp cùng cuộc lữ trần gian. Gần gũi nhau hơn v́ chúng ta đă mất mát quá nhiều nơi mịt mù thân phận.

    " Lại gần , gần lại với nhau - Ngồi gần nhau hơn
    Ngồi kề bên nhau - Đừng bỏ tôi đi - Hai mươi năm rồi
    C̣n ǵ cho anh - C̣n ǵ cho tôi - C̣n ǵ cho em " . . .

    Khởi đi từ triết lư nhà Phật: Đời là bến Mê, là bể Khổ; Trịnh Công Sơn cũng đă thấy sự trầm luân khổ ải của kiếp người từ thuở c̣n phôi sinh:

    " Trẻ thơ ơi ! Trẻ thơ ơi! TIN BUỒN từ ngày mẹ cho mang nặng
    kiếp người " . . .

    " Mẹ ngồi ru con đong đưa vơng BUỒN , đong đưa vơng BUỒN “ ...

    " . . .

    Không lạc quan khi vào đời như " Giọt mưa trên lá, tiếng khóc oa oa, đứa bé chào đời cho chúng ta nụ cười " . . .( Phạm Duy - Giọt Mưa Trên Lá ).

    NỖI BUỒN đó dằng dặc thiên thu, hằn lên tuổi đá như phận người gánh nặng hai vai

    " Trời c̣n làm mưa mưa rơi mưa rơi - Từng phiến băng dài
    trên hai tay xuôi - Tuổi buồn em mang đi trong hư vô -
    Ngày qua hững hờ " . . .

    Hành tŕnh âm nhạc Trịnh Công Sơn là một hành tŕnh cùng cực cô đơn. Anh mang một trái tim ngơ ngác đi giữa cơi đời để gửi lại một tấm ḷng đă theo gió bay đi

    " Sống trong đời sống cần có một tấm ḷng
    Để làm ǵ em biết không ?
    Để gió . . . cuốn đi . . . " . . .

    Những cuộc t́nh đă đi qua đời người nghệ sĩ hát rong h́nh như cũng chỉ toàn là ảo ảnh . Trịnh Công Sơn! Cuối cùng rồi anh cũng chẳng nắm bắt được ǵ, níu giữ được ǵ cho riêng ḿnh

    " Từng người t́nh bỏ ta đi như những ḍng sông nhỏ
    Ôi những ḍng sông nhỏ - Lời hẹn thề là những cơn mưa " . . .

    Cuối cùng , rồi chỉ c̣n lại phương này, đơn điệu, cuộc t́nh vơi và hai bàn tay đói

    " T́nh yêu vô tội , để lại cho ai - Buồn như giọt máu -
    Lặng lẽ nơi này
    Trời cao đất rộng - Một ḿnh tôi đi
    Đời như vô tận - Một ḿnh tôi về . . . với tôi ! " . . .

    Cô đơn tuyệt đối, gần như anh lại đắm ḿnh trong một hạnh phúc cao vời. Một thứ hạnh phúc mang " nỗi đau tuyệt vời ", trong từng nỗi yêu đời thiết tha

    " Hăy cứ vui chơi cuộc đời - Đừng cuồng điên mơ trăm năm sau - C̣n đây em ngọt ngào - Đứng bên ngày yêu dấu ". . .

    Cho dù một ngày em đă tan biến trong cuộc đời, đă là " chân xưa dặm ngh́n ", tôi vẫn " yêu em yêu thêm t́nh phụ - yêu em ḷng chợt từ bi bất ngờ ". Không phải là bất ngờ đâu. Ḷng từ bi đó chính là ḷng vị tha mà Trịnh Công Sơn suốt một đời ngưỡng phục, vẫn hoài đi t́m với t́nh yêu thao thiết, chân thành

    " Hăy nghiêng đời xuống nh́n suốt một mối t́nh -
    Chỉ lặng nh́n không nói năng - Để buốt . . . trái tim ! " . . .
    . . . .

    " Người ngồi xuống xin mưa đầy - Trên hai tay cơn đau dài -
    Người nằm xuống nghe tiếng ru - Cuộc đời đó có bao lâu
    mà hững hờ ? " . . .

    T́nh yêu và nỗi chết. Không có lần đầu tiên và sau cùng. Ngẫu nhiên Trịnh Công Sơn làm người rao giảng hạnh phúc chính ḿnh. Lời ca trầm thống của hạnh phúc và khổ đau. Rao giảng một " phúc âm buồn " cho những ngày đông tháng giá phận người

    " Người nằm co như loài thú khi mùa đông về
    Người nằm yên không kêu than buốt xương da ḿnh
    Từng tiếng người , từng tiếng người gọi hoài giữa đêm " . . .

    Và nỗi băn khoăn đi t́m nguồn cội giữa đất trời hỗn mang. Từng cơn mưa đă nḥa tan chút h́nh hài nhỏ nhoi

    " Tôi vui chơi giữa đời ối a biết đâu nguồn cội -
    Tôi thu tôi bé lại làm mưa tan giữa trời " . . .

    Trong suốt cuộc nhân sinh mù ảo, Trịnh Công Sơn đă chiêm nghiệm rất nhiều về cái chết. Về một âm bản mai sau ở nơi chốn hư vô hằng cửu. Ca khúc Trịnh Công Sơn đong đầy h́nh tượng của cuộc miên viễn chia ĺa. Của cơi trăm năm (" Cho trăm năm vào chết một ngày " ). Của chốn ngàn năm ( " Ru măi ngàn năm từng ngón xuân nồng " ). Và của bến bờ " thiên thu long lanh từng giọt lệ ".

    Giờ phút tử biệt sinh ly cuối cùng đă điểm. Chuông đă gọi hồn người như xưa đàn ḅ vào thành phố reo buồn tiếng hạt

    " Thôi về đi , đường trần đâu có ǵ -
    Tóc xanh mấy mùa
    Ôi phù du , từng tuổi xuân đă già , một ngày kia đến bờ -
    Đời người như gió qua . . ." . . .

    Như gió thoảng qua, ôi hư vô đă phong kín tuổi đời mong manh - " Rồi ḍng sông cũng miên man đưa người về mộ phần - Chân qua đây sương khói đường hư vô trên tay - Rồi t́nh yêu cũng xa khơi , phiên sầu là tháng ngày ". Phiên sầu là nấc thang thương tưởng. Những người c̣n ở lại.

    Nhiều người cho rằng Trịnh Công Sơn viết nhạc và nhất là viết ca từ dễ dàng như lấy đồ từ trong túi. Quả thế! Sức sáng tạo của anh thật là khiếp đảm . Ở sự lôi cuốn, thâm trầm mà mănh liệt. Như sóng xô bờ xói ṃn từng hang đá tâm tư. Từ thời gian này qua năm tháng khác. Từ không gian này qua bờ bến nọ. Từ ca khúc này nối tiếp ca khúc khác ... Từ Thần Thoại Quê Hương Và Thân Phận đến Ca Khúc Da Vàng, Những T́nh Khúc Trịnh Công Sơn .v.v. ; tất cả nối tiếp nhau thành một bản trường ca bất tận, trong đó khía cạnh con người, chất người được hiển lộng nhất. Chúng ta may mắn có những Văn Cao, Phạm Duy ... là phù thủy âm ngữ trong nhạc học. Chúng ta may mắn có thêm Trịnh Công Sơn huyền công thấm nhuần tinh tuư của đất trời, khoác chiếc áo thi ca vào tượng h́nh âm nhạc, đă để lại cho đời nhiều thanh khúc vi diệu.

    Thử nhớ lại một lúc nào đó, giữa yên ắng bạn bè vây quanh ( " Im lặng của đời tôi đang lắng nghe " ) ; giọng của một ai cất lên: " Bao nhiêu năm rồi c̣n măi ra đi - Đi đâu loanh quanh cho đời mỏi mệt - Trên hai vai ta đôi vầng nhật nguyệt - Rọi suốt trăm năm một cơi đi về " . . . . Âm thanh đó , lời ca đó vọng dội giữa ḷng người vô cùng tận! Nếu có những lời ca mang đến cho ḿnh một nỗi ngậm ngùi man mác về một cuộc t́nh chia phôi, một kỷ niệm thoáng qua, một mất mát nào đó trong cuộc đời, th́ ca từ Trịnh Công Sơn chính là sự thẩm thấu. Từng lời ca, từng câu, từng chữ . . . ngợp ngời tạng phủ , thấm thía tận cùng ngóc ngách tủy xương. Ở một lúc nào đó, lời và nhạc không c̣n là Ca Khúc Trịnh Công Sơn nữa. Đó chính là những tế bào.

    HOÀNG XUÂN SƠN

    Roxboro, tháng tư năm hai ngàn lẻ một

    Văn số 53 & 54 tháng 5 & 6, 2001, Trịnh Công Sơn

    Hợp Lưu số 59 tháng 6 & 7, 2001, Trịnh Công Sơn Một Cơi Đi Về