trang chính tiểu sử tranh ảnh nhạc tập nhạc bút tích tưởng nhớ english
TRỊNH CÔNG SƠN (02/28/1939 - 04/01/2001)
  
Tưởng Nhớ


Hợp Lưu số 59 tháng 6 & 7, 2001, Trịnh Công Sơn, Một Cơi Đi Về
Văn Học số 186 & 187 tháng 10 & 11, 2001. Trịnh Công Sơn, T́nh Yêu, Quê Hương, Thân Phận
Hoàng Xuân Sơn
Nguyễn Văn Tuấn

Văn số 53 & 54 Tháng 5 & 6, 2001

  • Nguyễn Xuân Hoàng SỔ TAY THÁNG NĂM 4
  • Đặng Tiến TRỊNH CÔNG SƠN ĐỜI VÀ NHẠC 9
  • Nguyễn Văn Tuấn VĨNH BIỆT THI SĨ DU CA TRỊNH CÔNG SƠN 24
  • Phạm Duy NHẠC TRỊNH CÔNG SƠN T̀NH YÊU VÀ THÂN PHẬN 31
  • Phạm Duy LŨ CHÚNG TÔI, KHI NHẬP CUỘC, KHI XUẤT THẾ 33
  • Tô Thùy Yên MỖI CA KHÚC NHƯ MỘT LỜI TRĂN TRỐI 37
  • Tô Thùy Yên NGƯỜI DU CA CHÍNH HIỆU 39
  • Văn Cao TRỊNH CÔNG SƠN: NGƯỜI CA THƠ 40
  • Luân Hoán THÊM MỘT TIN BUỒN 42
  • Bùi Bảo Trúc VỀ TRỊNH CÔNG SƠN 43
  • Nam Dao TRỊNH CÔNG SƠN NHƯ CÁNH VẠC BAY 63
  • Đinh Cường GỞI SƠN, NHỮNG ĐOẠN GHI RỜI CỦA NGƯỜI BẠN Ở XA 70
  • Nguyễn văn Thọ NHỚ TRỊNH CÔNG SƠN 73
  • Bủu Chỉ 76
  • Trịnh Cung BI KỊCH TRỊNH CÔNG SƠN 77
  • Nguyễn Quốc Trụ NHỮNG NGÀY TRỊNH CÔNG SƠN 84
  • Nguyễn Đăng Thường THIÊN TÀI VÀ THIÊN TAI 86
  • Đặng Mai Lan TRỊNH CÔNG SƠN TRONG TÔI, TỪ ĐÓ 88
  • Vũ Thư Hiên THƯƠNG NHỚ TRỊNH CÔNG SƠN 91
  • Thượng Văn ÂM NHẠC VÀ CHÍNH TRỊ 94
  • Hoàng Xuân Sơn BÀI CA NHỮNG TẾ BÀO 96
  • Nguyễn Trọng Khôi MỘT PHIẾN TÀI T̀NH 100
  • Trần Kiêm Đoàn TRỊNH CÔNG SƠN NH̀N TỪ MỘT HUẾ XƯA 106
  • Ngọc TRỊNH CÔNG SƠN, MỘT CƠI ĐI VỀ 111
  • Đinh Trường Chinh TRỊNH CÔNG SƠN CON TINH YÊU THƯƠNG 113
  • John Schafer CHÚT L̉NG VỚI TRỊNH CÔNG SƠN 116
  • Trường Kỳ KHÁNH LY: NHỮNG LỜI TỬ TẾ ÔNG SƠN DẬY TÔI 118
  • Mai Thy TRỊNH CÔNG SƠN TÔI LUÔN LUÔN SỐNG VỚI HIỆN TẠI 125
  • Thanh Tùng ANH ĐĂ VẮT CẠN T̀NH YÊU CHO ĐỜI 126
  • Nguyễn Trọng Tạo VĨNH BIỆT ĐỜI VỀ CƠI THÊNH THANG 128
  • Từ Huy CHẠM ĐẾN TRỊNH CÔNG SƠN 129
  • Lê Minh Quốc RƠI LỆ RU NGƯỜI 130
  • Nguyễn Đăng Thường H̀NH TRỊNH CÔNG SƠN 132


    ° Trịnh Công Sơn Bút tích - Kư - Truyện Ngắn 133
  • Trịnh Công Sơn BÚT TÍCH TRỊNH CÔNG SƠN 133
  • Trịnh Công Sơn TRỊNH CÔNG SƠN NGHĨ VỀ KHÁNH LY / VĨNH TRINH / HỒNG NHUNG (1995) 134
  • Trịnh Công Sơn NỖI L̉NG CỦA TÊN TUYỆT VỌNG 135
  • Trịnh Công Sơn TÔI ĐĂ MƠ THẤY CHUYẾN ĐI CỦA M̀NH 137
  • Trịnh Công Sơn ĐỂ BẮT ĐẦU MỘT HỒI ỨC 138
  • Trịnh Công Sơn DIỄM CỦA NHỮNG NGÀY XƯA 139
  • Trịnh Công Sơn CUỘC SỐNG KHÔNG THỂ THIẾU T̀NH YÊU 141
  • Trịnh Công Sơn PHÁC THẢO CHÂN DUNG TÔI 142
  • Trịnh Công Sơn BÀI HÁT ĐẦU TIÊN BÀI HÁT CUỐI CÙNG 143
  • Trịnh Công HỒI ỨC VỀ NHẠC PHẨM ... HẠ TRẮNG 145
  • Trịnh Công Sơn CA KHÚC MANG ĐẾN SỰ CẢM THÔNG GIỮA MỌI NGƯỜI 146
  • Trịnh Công Sơn CHÚ LỘ 152
  • ÂM NHẠC VÀ CHÍNH TRỊ


    Thượng Văn

    Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn qua đời, một lần nữa, đă là dịp để nhiều người lên tiếng về con người và sự nghiệp của chính ông. Và cũng một lần nữa, người ta không thể không nói đến những liên hệ từ tác phẩm, cuộc đời của ông với vấn đề chính trị Việt Nam của nửa thế kỷ qua. Vấn đề không đơn giản là đen hay trắng, là đỏ hay vàng. Bên cạnh cái ngày không thể nào quên Trịnh Công Sơn hát Nối Ṿng Tay Lớn, trước và sau đó, cho đến ngày nay, mọi người, chống hay không chống ông, bằng cách im lặng hay lên tiếng, không ít th́ nhiều, vẫn hát nhạc của ông, trong cũng như ngoài nước. Chúng ta sống trong một thế giới không phải chỉ có Trịnh Công Sơn và cái chết của ông không phải là mất mát duy nhất hay sau cùng. Vấn đề mối liên hệ giữa văn chương với chính trị cũng không phải v́ vậy đă được giải quyết xong.

    Trong thế giới không hoàn hảo chúng ta đang sống, người ta vẫn đọc văn của Jean-Paul Sartre, của Romain Rolland, đọc thơ của Paul Eluard, xem tranh của Picasso... và quên rằng những tác giả này có liên hệ ít nhiều đến chủ nghĩa và chế độ cộng sản. ở Hoa Kỳ, chúng ta vẫn ca ngợi ông Martin Luther King, nguyên lănh tụ đấu tranh dân quyền cho người da đen, vẫn sung sướng được nghỉ việc một ngày trong năm nhân ngày lễ mang tên ông. Con cái chúng ta hàng năm trong quá khứ và cả trong tương lai nữa sẽ viết luận văn về ông ở nhà trường. Chúng ta vẫn vào thư viện chính mang tên ông ở San Jose để t́m sách vở. Và chúng ta đều quên rằng trong lúc sinh tiền ông là người đă nhiều lần lên tiếng ủng hộ cuộc đấu tranh của Mặt Trận Giải Phóng ở Việt Nam thời chiến. Thế th́ tại sao chỉ và phải là Trịnh Công Sơn?

    Văn chương không thể thay thế cho chính trị. Nói theo René Wellek và Austin Warren trong The Theory of Literature, "...văn chương không thể thế chỗ cho xă hội học hay chính trị. Văn chương có biện minh riêng và cứu cánh riêng." Henry James là nhà văn cả đời tuy chỉ chú trọng đến khía cạnh "duy nghệ thuật" (pure art) đă phát biểu "Vấn nạn lớn đối với nhà thơ hay nhà văn là ông cảm nhận đời sống thế nào? và trong phân tích sau cùng, điều ǵ là triết lư của ông?" Trong quan điểm này Nối Ṿng Tay Lớn hay những nhạc phẩm được gọi là "phản chiến" nào khác của Trịnh Công Sơn đều không phải là tuyên ngôn chính trị. Chúng chỉ phản ảnh cái nh́n của một người như mọi người đối diện với đời sống, thực tại xă hội, trước cuộc chiến... Giải thích chính trị đối với văn chương là chuyện khác, là chuyện đến sau. Nói theo Goerge Orwell, "...mỗi nhà văn là một nhà tuyên truyền... trong ư nghĩa hắn cố gắng, trực tiếp hay gián tiếp, đưa ra một nhăn quan về đời sống thích đáng theo ư hắn." Nhà tuyên truyền Trịnh Công Sơn đứng về phía nào trong cuộc chiến hay chỉ là khách bàng quan nói lên tiếng của ḿnh (và cho nhiều người) và bị lợi dụng?

    George Orwell, tác giả của Trại Súc Vật và 1984, cho rằng "Quan niệm nghệ thuật không dính dáng ǵ đến chính trị, chính đó, cũng là một thái độ chính trị." ông có thể đă trực tiếp trả lời cho quan niệm nghệ thuật "ở ngoài và ở trên" chính trị của nhiều người. Nhưng, ông không thuyết phục được nhiều người lắm trong những người cầm bút của họ và của ta ở hải ngoại. Ca ngợi về t́nh yêu như Trịnh Công Sơn đă làm trước và sau 1975 phải chăng cũng là một thái độ chính trị? Điều này có cần phải được nói đến? C̣n những người viết nhạc t́nh khác th́ sao?

    Nhà văn Graham Green năm 1948 đă ngạo nghễ tuyên bố "Bất trung là đặc quyền của chúng tôi" trong quyển sách ghi lại cuộc nói chuyện tay ba giữa ông với Elisabeth Bowen và V. S. Pritchett, quyển "Why Do I Write?" ông giải thích ư kiến này bằng nhiều lư lẽ khác nhau. Điều quan trọng hơn phải chăng chỉ trong tự do, người ta (người cầm bút) mới có thể lên tiếng nói lớn, dơng dạc được như thế? Sáng tạo không đi đôi với xích xiềng. ở đâu cũng vậy.

    THƯỢNG VĂN