NGƯỜI DU CA CHÍNH HIỆU

Trịnh Công Sơn là một người du ca. Thế nào là người du ca?

Người du ca là một nghệ sĩ đặc biệt đứng giữa âm nhạc và thi ca, đúng hơn, người du ca là một thi sĩ nhiều hơn là một nhạc sĩ.

Người du ca thường khi xuất hiện và nổi bật trong những thời đại được coi là u uất nhiễu nhương, những thời đại mà tiếng nói con người bị lấn át, tự do con người bị cưỡng chế, giá trị con người bị hạ thấp, hạnh phúc con người bị tước đoạt và ước vọng con người bị bao vây.

Đó là một nghệ sĩ hơn tất cả các nghệ sĩ, thong dong như gió thoảng, thoát vượt ra ngoài mọi ước lệ thường t́nh của xă hội.

Ngao du từ làng thôn đến thị trấn, lang thang nơi cỏ hoa và trăng sao, len lỏi trong các tầng lớp quần chúng, tŕnh diễn lấy những sáng tác của ḿnh.

Ở những sân khấu bất chợt, trong ngơ hẻm, ngoài phố chợ, nơi sân đ́nh, giữa ṿng vây của những đám đông được kết hợp liên lạc bằng những đau khổ chung và những ước vọng chung.

Với một nhạc khí mộc mạc, những âm thanh đạm bạc và những lời lẽ hồn nhiên, người du ca là người t́nh của đám đông thua thiệt, là nỗi ḷng của quần chúng uất ức: một biến cố sát cận, một bất bằng bên đường đập mạnh vào tâm năo người du ca và trở thành những tác phẩm, nhanh chóng và dễ dàng như nắng mưa đổi thay nơi miền nhiệt đới.

Người du ca là gă bán rong âm nhạc cho những người tiêu thụ nghèo hèn nên ư tưởng trong du ca phải diễn đạt qua những ngôn từ dân gian với những h́nh ảnh nhan nhản hằng ngày, nhận ngay và hiểu ngay, nên âm nhạc trong du ca cũng phải là những phảng phất của những âm điệu dân ca, với những nhạc đồ giản dị mong manh, dễ hát và dễ nhớ.

Thành thử những tác phẩm du ca có thể là những tác phẩm yếu hơi, dễ dăi, sơ sài, những tác phẩm thành h́nh trong một thoảng cảm hứng nhất thời, những tác phẩm như những kư tự ghi chép vội vàng trên một trang giấy t́nh cờ, và thả bay ngay theo thời thế.

Quan niệm về người du ca tuy đă biến đổi rất nhiều qua mỗi thời đại, nhưng tựu trung, tinh thần du ca vẫn vậy.

Du ca vẫn là những thể hiện sống động v́ là những thể hiện đầu tiên của tâm t́nh một quần chúng đông đảo trong một xă hội bi đát, tang thương.

Trong tinh thần này, Trịnh Công Sơn là một người du ca chính hiệu.

TÔ THÙY YÊN

Tô Thùy Yên: Mỗi Ca Khúc Như Một Lời Trăn Trối [ đọc bài ]